Chłodnik litewski: przepis na zupę z botwiny

Halina Kosiba Avatar

4 min czytania

Różowy chłodnik litewski w głębokim talerzu z jajkiem i koperkiem

W skrócie

Chłodnik to zimna zupa na zakwaszonym nabiale, a litewski wariant opiera się na botwince. Ugotuj buraki z nacią, zalej je sokiem z cytryny i wystudź, potem połącz z kefirem i jogurtem. Dodaj starte ogórki, rzodkiewki i zioła, a całość schłodź minimum 2 godziny. Przepis wystarcza na 4 porcje, a pracy jest około 30 minut. Podawaj z jajkiem na twardo.

  • Dlaczego: kolor i lekki smak od młodych buraków
  • Liczby: 4 porcje, 500 g buraków, 500 ml kefiru
  • Jak: wystudzona baza + kefir, potem surowe warzywa
  • Uwaga: cytryna utrwala różowy kolor

Składniki na 4 porcje

  • 3 średnie buraki z nacią (ok. 500 g)
  • 500 ml kefiru
  • 250 ml jogurtu naturalnego
  • 250 ml zimnej wody lub bulionu jarzynowego
  • 2 ogórki gruntowe
  • 1 pęczek rzodkiewek
  • 1 pęczek koperku
  • 1 pęczek szczypiorku
  • 1 ząbek czosnku
  • 4 jajka ugotowane na twardo
  • sok z połowy cytryny
  • 1 łyżeczka cukru
  • sól i pieprz do smaku
Różowa zupa chłodnik z botwiny w misce

Czym zastąpić kefir lub botwinkę

Kefir możesz zastąpić jogurtem, maślanką albo zsiadłym mlekiem w tej samej ilości. Zamiast wody weź bulion jarzynowy, który daje pełniejszy smak. Botwinkę kupuj z małymi buraczkami, a nie same liście: sama nać bez bulw nie nada zupie koloru ani wyraźnego smaku (inpostfresh.pl).

Jak zrobić chłodnik litewski krok po kroku

Do pracy policz około 30 minut, a gotowa zupa musi odpocząć w lodówce minimum 2 godziny.

  1. Obierz buraki i pokrój je w drobną kostkę. Nać pokrój w cienkie paski.
  2. Wrzuć kostkę buraków do garnka z 250 ml wody lub bulionu i gotuj 10 minut pod przykryciem.
  3. Dodaj sok z połowy cytryny, łyżeczkę cukru, sól i pieprz.
  4. Wsyp nać i gotuj 3 minuty, po czym zdejmij garnek z ognia.
  5. Wystudź całość do temperatury pokojowej.
  6. W dużej misce wymieszaj kefir z jogurtem i przeciśniętym przez praskę czosnkiem, a potem wlej wystudzone buraki razem z płynem.
  7. Dodaj starte ogórki, pokrojone rzodkiewki oraz posiekane koperek i szczypiorek.
  8. Przykryj i schłodź w lodówce minimum 2 godziny, a potem dopraw.
  9. Podaj z połówkami jajek ugotowanych na twardo.

Sok z cytryny dodany do buraków podczas krótkiego gotowania zatrzymuje kolor (eatmefitme.pl). Więcej smaku dostaniesz z buraków pieczonych niż gotowanych (kochamsiedlce.pl): w łupinach piecz je około godziny w 180°C albo gotuj 40–50 minut, a potem obierz i pokrój.

Doprawiam dopiero po schłodzeniu, bo zimna zupa wydaje się mniej słona niż ciepła. Gdy wyjdzie zbyt kwaśna, dolej jogurtu i dodaj szczyptę cukru. Gdy jest za rzadka, następnym razem ogranicz wodę, a teraz dodaj więcej startych ogórków.

Dlaczego botwinka i skąd różowy kolor

Botwinka to młode buraki razem z łodygami i liśćmi. Bulwy dają zupie barwę i łagodny smak. Różowy odcień powstaje, gdy czerwony sok z buraków miesza się z białym kefirem i jogurtem.

Botwinka pojawia się w sklepach w maju (smakosze.pl), dlatego chłodnik jest zupą późnej wiosny i lata. W przeciwieństwie do gorącego barszczu czerwonego buraki gotuje się tu krótko, a resztę składników dodaje na zimno.

Warianty: z zakwasem na żurek i z mięsem

Podstawowy przepis możesz zmienić na dwa sposoby, zależnie od tego, czy zależy ci na ostrzejszym smaku, czy na sytości.

Ewa Wachowicz proponuje wariant z zakwasem na żurek (smakosze.pl), który dodaje zupie wyrazistości. Przyda się w nim domowy zakwas na żurek. Bazą jest wtedy zsiadłe mleko, a wywar zastępuje wodę.

  • Zakwas: 1/3 szklanki na 3 szklanki zsiadłego mleka i szklankę wywaru, do tego 2 ząbki czosnku.
  • Wkładka mięsna: 10–15 dag pieczonej cielęciny lub kurczaka na 1,5 l zsiadłego mleka lub kefiru, z 250 ml śmietany (kuchnia.wp.pl).

Wersja z mięsem jest sycąca i nadaje się na pełny obiad.

Z czym podawać chłodnik

Do chłodnika najlepiej pasuje jajko na twardo, a obok młode ziemniaki z koperkiem albo świeże pieczywo. Zupa ma być mocno schłodzona. Łyżka śmietany łagodzi kwaskowy smak. Kto woli zupę na ciepło, może sięgnąć po zupę ogórkową.

Przechowywanie i podanie

Trzymaj chłodnik w lodówce, w szczelnie przykrytym naczyniu. Baza lekko się rozwarstwia, dlatego przed podaniem wymieszaj ją. Jajka i zioła dodawaj dopiero do talerza: ugotowane trzymają się lepiej osobno, a świeży koperek nie ciemnieje w zupie.

Czy chłodnik litewski to to samo co gazpacho?

Nie. Chłodnik litewski to zimna zupa z buraków i kefiru, a gazpacho jest pomidorowe. Po angielsku to Lithuanian cold beet soup albo Lithuanian cold borscht, a po litewsku šaltibarščiai. Inne mniej znane zimne zupy opisujemy w tekście o zapomnianych zupach.

Czy chłodnik litewski może być bez mięsa?

Tak. Podstawowy przepis jest wegetariański, a mięso to opcjonalna wkładka z wariantu na sycący obiad.

Halina Kosiba Avatar