W skrócie
Chłodnik to zimna zupa na zakwaszonym nabiale, a litewski wariant opiera się na botwince. Ugotuj buraki z nacią, zalej je sokiem z cytryny i wystudź, potem połącz z kefirem i jogurtem. Dodaj starte ogórki, rzodkiewki i zioła, a całość schłodź minimum 2 godziny. Przepis wystarcza na 4 porcje, a pracy jest około 30 minut. Podawaj z jajkiem na twardo.
- Dlaczego: kolor i lekki smak od młodych buraków
- Liczby: 4 porcje, 500 g buraków, 500 ml kefiru
- Jak: wystudzona baza + kefir, potem surowe warzywa
- Uwaga: cytryna utrwala różowy kolor
Składniki na 4 porcje
- 3 średnie buraki z nacią (ok. 500 g)
- 500 ml kefiru
- 250 ml jogurtu naturalnego
- 250 ml zimnej wody lub bulionu jarzynowego
- 2 ogórki gruntowe
- 1 pęczek rzodkiewek
- 1 pęczek koperku
- 1 pęczek szczypiorku
- 1 ząbek czosnku
- 4 jajka ugotowane na twardo
- sok z połowy cytryny
- 1 łyżeczka cukru
- sól i pieprz do smaku

Czym zastąpić kefir lub botwinkę
Kefir możesz zastąpić jogurtem, maślanką albo zsiadłym mlekiem w tej samej ilości. Zamiast wody weź bulion jarzynowy, który daje pełniejszy smak. Botwinkę kupuj z małymi buraczkami, a nie same liście: sama nać bez bulw nie nada zupie koloru ani wyraźnego smaku (inpostfresh.pl).
Jak zrobić chłodnik litewski krok po kroku
Do pracy policz około 30 minut, a gotowa zupa musi odpocząć w lodówce minimum 2 godziny.
- Obierz buraki i pokrój je w drobną kostkę. Nać pokrój w cienkie paski.
- Wrzuć kostkę buraków do garnka z 250 ml wody lub bulionu i gotuj 10 minut pod przykryciem.
- Dodaj sok z połowy cytryny, łyżeczkę cukru, sól i pieprz.
- Wsyp nać i gotuj 3 minuty, po czym zdejmij garnek z ognia.
- Wystudź całość do temperatury pokojowej.
- W dużej misce wymieszaj kefir z jogurtem i przeciśniętym przez praskę czosnkiem, a potem wlej wystudzone buraki razem z płynem.
- Dodaj starte ogórki, pokrojone rzodkiewki oraz posiekane koperek i szczypiorek.
- Przykryj i schłodź w lodówce minimum 2 godziny, a potem dopraw.
- Podaj z połówkami jajek ugotowanych na twardo.
Sok z cytryny dodany do buraków podczas krótkiego gotowania zatrzymuje kolor (eatmefitme.pl). Więcej smaku dostaniesz z buraków pieczonych niż gotowanych (kochamsiedlce.pl): w łupinach piecz je około godziny w 180°C albo gotuj 40–50 minut, a potem obierz i pokrój.
Doprawiam dopiero po schłodzeniu, bo zimna zupa wydaje się mniej słona niż ciepła. Gdy wyjdzie zbyt kwaśna, dolej jogurtu i dodaj szczyptę cukru. Gdy jest za rzadka, następnym razem ogranicz wodę, a teraz dodaj więcej startych ogórków.
Dlaczego botwinka i skąd różowy kolor
Botwinka to młode buraki razem z łodygami i liśćmi. Bulwy dają zupie barwę i łagodny smak. Różowy odcień powstaje, gdy czerwony sok z buraków miesza się z białym kefirem i jogurtem.
Botwinka pojawia się w sklepach w maju (smakosze.pl), dlatego chłodnik jest zupą późnej wiosny i lata. W przeciwieństwie do gorącego barszczu czerwonego buraki gotuje się tu krótko, a resztę składników dodaje na zimno.
Warianty: z zakwasem na żurek i z mięsem
Podstawowy przepis możesz zmienić na dwa sposoby, zależnie od tego, czy zależy ci na ostrzejszym smaku, czy na sytości.
Ewa Wachowicz proponuje wariant z zakwasem na żurek (smakosze.pl), który dodaje zupie wyrazistości. Przyda się w nim domowy zakwas na żurek. Bazą jest wtedy zsiadłe mleko, a wywar zastępuje wodę.
- Zakwas: 1/3 szklanki na 3 szklanki zsiadłego mleka i szklankę wywaru, do tego 2 ząbki czosnku.
- Wkładka mięsna: 10–15 dag pieczonej cielęciny lub kurczaka na 1,5 l zsiadłego mleka lub kefiru, z 250 ml śmietany (kuchnia.wp.pl).
Wersja z mięsem jest sycąca i nadaje się na pełny obiad.
Z czym podawać chłodnik
Do chłodnika najlepiej pasuje jajko na twardo, a obok młode ziemniaki z koperkiem albo świeże pieczywo. Zupa ma być mocno schłodzona. Łyżka śmietany łagodzi kwaskowy smak. Kto woli zupę na ciepło, może sięgnąć po zupę ogórkową.
Przechowywanie i podanie
Trzymaj chłodnik w lodówce, w szczelnie przykrytym naczyniu. Baza lekko się rozwarstwia, dlatego przed podaniem wymieszaj ją. Jajka i zioła dodawaj dopiero do talerza: ugotowane trzymają się lepiej osobno, a świeży koperek nie ciemnieje w zupie.
Czy chłodnik litewski to to samo co gazpacho?
Nie. Chłodnik litewski to zimna zupa z buraków i kefiru, a gazpacho jest pomidorowe. Po angielsku to Lithuanian cold beet soup albo Lithuanian cold borscht, a po litewsku šaltibarščiai. Inne mniej znane zimne zupy opisujemy w tekście o zapomnianych zupach.
Czy chłodnik litewski może być bez mięsa?
Tak. Podstawowy przepis jest wegetariański, a mięso to opcjonalna wkładka z wariantu na sycący obiad.





